BEUN Mühendislik Fakültesi’nde yürütülen çalışmada, heyelan riskini belirlemek amacıyla arazi yapısı, zemin özellikleri ve çevresel etkenlerden oluşan 10 farklı parametre kullanıldı. Sistem, Avrupa Meteoroloji Merkezi’nden alınan üç günlük hava tahminlerini analiz ederek risk durumunu otomatik şekilde yeniden hesaplıyor.
Heyelan Riski 30 Metre Çözünürlükle Görülebilecek
Çalışmayı yürüten Öğretim Üyesi Şenol Hakan Kutoğlu, Türkiye’de ciddi can ve mal kayıplarına yol açan afetlerin başında heyelanların geldiğine dikkat çekti. Hazırlanan dijital sistem sayesinde vatandaşların internet üzerinden kendi bölgelerindeki heyelan risk seviyelerini detaylı biçimde inceleyebileceğini söyledi.
Harita üzerinde kırmızı tonlar yüksek riskli alanları, maviye yakın renkler ise daha düşük risk taşıyan bölgeleri gösteriyor. Sistemin 30 metre çözünürlükte veri sunması, özellikle yerleşim planlaması açısından dikkat çekici bir avantaj sağlıyor.
10 Farklı Parametre Kullanıldı
Projede zeminin sertlik derecesini ifade eden VS30 verisinin en belirleyici unsur olduğu belirtildi. Bunun yanında yüzey pürüzlülüğü, kara yollarına yakınlık, su kaynakları, nehir yatakları, fay hatları ve arazi kullanım yapıları gibi kriterler de değerlendirmeye alındı.
Uzmanlar, bu çok katmanlı analiz yöntemi sayesinde sadece mevcut riskin değil, olası afet senaryolarının da önceden tahmin edilebildiğini ifade ediyor.
Yağışa Göre Risk Haritası Değişiyor
Sistemin en dikkat çeken yönlerinden biri ise dinamik çalışması oldu. Üç günlük yağış tahminlerini sisteme entegre eden yazılım, yoğun yağış beklenen bölgelerde heyelan risk seviyesini otomatik olarak artırabiliyor.
Yapılan örnek analizlerde, belirli tarihlerde Doğu Karadeniz yerine Marmara ve Batı Karadeniz bölgelerinde risk seviyelerinin yükseldiği gözlemlendi. Böylece sadece coğrafi yapı değil, anlık hava koşulları da risk hesaplamalarına dahil edilmiş oldu.
