Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği Kılavuzu, 13 Mart’ta güncellenerek yürürlüğe girdi. Yapılan değişikliklerle hem ambalajlı ürünlerde hem de restoran ve kafelerde tüketiciyi bilgilendirmeye yönelik yeni kurallar getirildi.
Yeni düzenleme kapsamında, çocukların fiziksel ve psikolojik gelişimini olumsuz etkileyebilecek ya da şiddeti çağrıştırabilecek şekilde tasarlanan gıda ürünlerinin piyasaya sunulması yasaklandı. Bu doğrultuda gıdaların silah, kafatası, beyin, dudak veya göz gibi şekillerde üretilmesi veya ambalajlanması artık mümkün olmayacak.
Kılavuzda “krema” ifadesinin kullanımına ilişkin de yeni düzenlemeler yer aldı. Tebliğ kapsamı dışında kalan ürünlerde “krema” ifadesi kullanılamayacak, bunun yerine “kremsos” gibi tanımlayıcı ifadeler tercih edilecek. Bitki çaylarında ise hazırlama yönteminin etiket üzerinde açık ve anlaşılır şekilde belirtilmesi zorunlu hale getirildi.
Etiketlerde bazı ifadeler yasaklandı
Yeni kurallarla birlikte gıda etiketlerinde kullanılan bazı ifadeler de sınırlandırıldı. Buna göre “yüzde 100 doğal”, “en doğal” ve “hakiki” gibi ifadelerin kullanımı yasaklandı. “Doğal” ifadesi ise yalnızca hiçbir katkı maddesi veya ilave bileşen içermeyen ürünlerde kullanılabilecek. Ayrıca “günlük” ifadesi sadece raf ömrü 24 saat olan ürünler için geçerli olacak.
Ambalajlı ürünlerde “taze sıkılmış” veya “fırından taze” gibi ifadeler yer alamayacak. Aroma içeren ürünlerde gerçek meyve görsellerinin kullanılması da yasaklanırken, bu tür ürünlerde “aromalı” ifadesinin belirtilmesi zorunlu olacak. “Peynirli” ya da “çilekli” gibi ifadeler ise ancak ilgili bileşenin gerçekten kullanılması durumunda yazılabilecek. Endüstriyel ürünlerde “ev yapımı” ifadesinin kullanılması da tamamen kaldırıldı.
Restoran ve kafelerde içerik ve kalori bilgisi verilecek
Düzenlemeyle birlikte toplu tüketim yerlerine yönelik yeni bir uygulama da başlatıldı. Restoran, kafe ve yemekhane gibi işletmelerde sunulan gıdaların içeriği ve enerji (kalori) değerinin tüketicilere bildirilmesi zorunlu olacak. Bu bilgiler menülerde, panolarda, broşürlerde, dijital ekranlarda veya karekod aracılığıyla paylaşılabilecek. Karekod yöntemi kullanıldığında, talep eden müşterilere bilgiler ayrıca sunulacak.
İşletmelere uyum için süre tanındı
Yeni düzenlemeye uyum sağlanabilmesi için işletmelere kademeli geçiş süresi verildi. Ulusal zincir işletmelerin 1 Temmuz’a kadar, aynı ilde üç ve üzeri şubesi bulunan işletmelerin 31 Aralık’a kadar, diğer işletmelerin ise içerik bildirimi için 31 Aralık, enerji bildirimi için ise 31 Aralık 2027 tarihine kadar gerekli düzenlemeleri tamamlaması gerekiyor.
Vatandaşlar düzenlemeyi olumlu buldu
Gıda sektöründe çalışan Feride Özbek, tüketicilerin ne yediğini bilmesinin sağlık açısından önemli olduğunu belirterek, “Vatandaşlar bize güvenerek geliyor. İçeriğin açıkça paylaşılması doğru bir karar, hatta geç kalınmış bir uygulama” dedi.
Restoran çalışanı Murat Deniz ise menülerde içerik ve kalori bilgisinin yer almasının müşteriler açısından faydalı olacağını ifade ederek, “Müşteriler zaman zaman yedikleri ürünlerin içeriğini ve alerjen durumunu soruyordu. Bu uygulama tüketici açısından faydalı olacak” diye konuştu.
Uzun yıllardır gıda sektöründe çalışan Tayfun Tatar da uygulamanın olumlu olduğunu ancak herkesin bu bilgilere aynı derecede dikkat etmeyebileceğini belirterek, bilinçli tüketicilerin özellikle kalori ve içerik bilgilerini inceleyeceğini söyledi.
Vatandaşlardan Emine Yüzyılmaz ise menülerde içerik bilgilerinin yer almasının özellikle çocukların beslenmesi açısından önemli olduğunu dile getirerek, ailelerin ürünlerin içeriğini bilerek tercih yapmasının daha sağlıklı olacağını ifade etti.
Filiz Süzen de düzenlemenin tüketiciler için faydalı olacağını belirterek denetimlerin de sıklaştırılması gerektiğini vurguladı.
Mevzuata aykırı faaliyet gösteren işletmeler ise “Denetim Elimde” uygulaması, “Alo 174 Gıda Hattı” ve WhatsApp ihbar hattı üzerinden yetkililere bildirilebilecek.
