Konya Teknik Üniversitesi Obruk Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Fetullah Arık, devam eden envanter çalışmaları kapsamında Konya Kapalı Havzası genelinde 740’tan fazla obruk tespit edildiğini açıkladı. Bu obrukların yaklaşık 700’ünün Konya’da, 25-30 kadarının Karaman’da, 8-10 kadarının ise Aksaray’da bulunduğu belirtildi.
Karapınar’da sayı 600’e yaklaştı
Obruk sayısındaki artışın özellikle Karapınar çevresinde dikkat çektiğini belirten Arık, 2020 yılında yapılan çalışmalarda bölgede yaklaşık 500 obruk bulunduğunu, bugün ise bu sayının 600 civarına ulaştığını ifade etti.
AFAD tarafından Konya, Karaman ve Aksaray için duyarlılık çalışmalarının sürdüğünü belirten Arık, Konya’ya yönelik tehlike haritasının hazırlanmasına ilişkin çalışmaların da devam ettiğini söyledi.
Obrukların oluşumunda su önemli rol oynuyor
Prof. Dr. Arık, obrukların oluşumunun öncelikle bölgenin jeolojik yapısıyla ilişkili olduğunu belirtti. Suda çözünebilen kayaçların zaman içerisinde erimesiyle yer altında boşluklar oluşabildiğini aktaran Arık, bu boşlukların büyümesi ve üzerindeki zeminin taşıma kapasitesini kaybetmesiyle çökmelerin meydana geldiğini ifade etti.
Yer altındaki faylar, kırıklar ve suyun hareketi de obruk oluşumunda etkili faktörler arasında gösteriliyor. Konya yöresindeki suyun özelliklerinin de kayaçların çözünmesini artırabildiği belirtiliyor.
Kuraklık ve aşırı su kullanımı etkili
İklim değişikliğinin beraberinde getirdiği uzun süreli kuraklıklar ve dönemsel yoğun yağışların yer altı su seviyelerinde değişimlere neden olduğunu belirten Arık, tarımsal faaliyetlerde yer altı suyunun yoğun kullanılmasının da önemli bir etken olduğuna dikkat çekti.
Özellikle suya yönelik artan talebin yer altı su seviyeleri üzerinde baskı oluşturduğunu ifade eden Arık, bu durumun obruk oluşumları açısından dikkate alınması gerektiğini vurguladı.
Deprem ve obruk ilişkisi için daha fazla veri gerekiyor
Obruklarla depremler arasındaki olası ilişkiye de değinen Arık, fayların yer altındaki su hareketlerini etkileyebildiğini ve bazı depremlerin çökmeleri tetikleyebildiğini söyledi.
Ancak obrukların tam olarak ne zaman oluştuğuna ilişkin yeterli ve düzenli kayıt bulunmaması nedeniyle deprem-obruk ilişkisinin kesin biçimde ortaya konulamadığını belirten Arık, bazı depremlerin ardından günler veya haftalar içerisinde obruk oluşumlarının gözlemlendiğini ancak bu ilişkinin bilimsel olarak netleştirilmesi için daha fazla veriye ihtiyaç olduğunu ifade etti.
