Ankara Milletvekili Murat Alparslan ve İstanbul Milletvekili Nurettin Alan ile birlikte açıklama yapan Akbaşoğlu, hak arama özgürlüğünün etkin kullanılmasının, adalete erişimin kolaylaştırılmasının ve hukuki güvenliğin güçlendirilmesinin hukuk devleti açısından büyük önem taşıdığını ifade etti.
Teklifte yer alan düzenlemelerle yargılamaların gereksiz yere uzamasının önüne geçilmesi hedefleniyor. Bu kapsamda davalarda duruşma sürelerinin 3 ayı aşmayacak şekilde düzenlenmesi öngörülüyor.
Akbaşoğlu, yargının daha hızlı işlemesi için duruşma aralıklarının makul sürelerle sınırlandırılacağını belirterek, ses ve görüntü aktarımıyla duruşmalara katılım imkanının da genişletileceğini söyledi.
Avukatlara SEGBİS Üzerinden Katılım İmkanı
Kanun teklifinde yer alan bir diğer düzenlemeyle, e-duruşma imkanının kapsamı genişletiliyor. Buna göre avukatların, ön inceleme duruşmalarına SEGBİS üzerinden ses ve görüntü aktarımı yoluyla katılabilmesinin önü açılacak.
Bu düzenlemeyle hem zaman kaybının önlenmesi hem de yargılamalarda dijital imkanların daha etkin kullanılması amaçlanıyor.
İcra Takiplerinde Yeni Uygulama
Teklifin önemli başlıklarından biri de kamu kaynaklarının daha verimli kullanılması ve icra dairelerinin gereksiz iş yükünden kurtarılması oldu.
Düzenlemeyle, Yargıtay, Bölge Adliye Mahkemeleri ve ilk derece mahkemeleri tarafından idare aleyhine hükmedilen para, vekalet ücreti ve yargılama giderleri için doğrudan icra takibi başlatılması uygulamasına son verilmesi planlanıyor.
Yeni sisteme göre vatandaşların, icra takibi başlatmadan önce ilgili idareye yazılı başvuruda bulunması ve hesap numarasını bildirmesi gerekecek. İdarenin 1 ay içinde ödeme yapmaması halinde ise cebri icra yoluna başvurulabilecek.
Miras Kalan Taşınmazlarda Öncelik Mirasçılarda Olacak
Kanun teklifinde miras yoluyla intikal eden taşınmazlara ilişkin de dikkat çeken bir düzenleme yer aldı. Ortaklığın satış yoluyla giderilmesi davalarında, ilk açık artırmanın yalnızca malik olan mirasçılar arasında yapılması öngörülüyor.
Bu düzenlemeyle aileden kalan taşınmazların öncelikle mirasçılar arasında kalması ve satış süreçlerinde yaşanabilecek mağduriyetlerin önlenmesi hedefleniyor. Satışın, taşınmazın belirlenen değerinin tamamı üzerinden yapılması planlanıyor.
Noterlik İşlemlerinde Elektronik Kolaylık
Teklif kapsamında noterlik hizmetlerinde de dijitalleşmeyi artıracak düzenlemelere yer veriliyor. Mahkeme veya başsavcılıklar tarafından noterlik evrak ve defterlerinin asıllarının istenmesi halinde, noterler evrakın aslına uygun örneğini saklayarak aslını ilgili makama gönderebilecek.
Onaylı örnek istenmesi durumunda ise evrak elektronik ortamda taranarak güvenli elektronik imzayla kısa sürede ilgili makama ulaştırılabilecek. Bu işlemlerden vergi, harç veya değerli kağıt bedeli alınmayacak.
İdari Yargıda Tek Hakimle Bakılacak Davaların Kapsamı Genişliyor
Kanun teklifiyle idari yargıda mahkemelerin iş yükünü azaltmaya yönelik adımlar da atılıyor. 2026 yılı için konusu 486 bin lirayı geçmeyen iptal ve tam yargı davaları ile öğrenciler ve kamu görevlilerine ilişkin bazı uyuşmazlıkların tek hakim tarafından karara bağlanması öngörülüyor.
Bu düzenleme ile idari yargıda dosyaların daha kısa sürede sonuçlandırılması amaçlanıyor.
Bölge İdare Mahkemelerine Yeni Yetki
Teklifte, idari yargıda dosyaların usul eksiklikleri nedeniyle mahkemeler arasında gidip gelmesini önleyecek bir düzenleme de bulunuyor. Buna göre Bölge İdare Mahkemeleri, ilk derece mahkemesi kararının sonucu hukuka uygunsa yalnızca gerekçe hatası nedeniyle kararı kaldırmak yerine gerekçeyi düzelterek uyuşmazlığı sonuçlandırabilecek.
Ayrıca Bölge İdare Mahkemelerinin ilk kez esastan verdiği kararlara karşı Danıştay’da temyiz yolunun açık olacağı da düzenlemede yer alıyor.
Bilirkişilikte Yeni Disiplin Düzenlemesi
Teklifte, hakim ve savcıların hukuki bilgiyle çözebileceği konularda bilirkişiye başvurulmasının önüne geçilmesine yönelik düzenleme de bulunuyor. Hukuki nitelendirme yetkisinin hakim ve savcılara ait olduğu vurgulanırken, bilirkişilik kurumunun yalnızca teknik ve özel uzmanlık gerektiren alanlarla sınırlı kalması hedefleniyor.
Bu kapsamda, hukuki bilgiyle çözülebilecek dosyaların bilirkişiye gönderilmesi disiplin yaptırımına bağlanacak.
Vesayet Altındaki Kişilerin Malları Elektronik Satışla Değerlendirilecek
Kanun teklifiyle vesayet altındaki kısıtlı vatandaşların taşınır ve taşınmaz mallarının satışına ilişkin yeni bir yöntem de getiriliyor. Buna göre söz konusu malların satışı, UYAP’a entegre elektronik satış portalı üzerinden yapılabilecek.
Bu uygulamayla satışların daha rekabetçi bir ortamda gerçekleşmesi ve malların en yüksek değer üzerinden alıcı bulması hedefleniyor.
Belirsiz Alacak Davası Kaldırılıyor
Teklifte hukuk yargılamasına ilişkin önemli değişiklikler de yer aldı. Buna göre belirsiz alacak davasının yürürlükten kaldırılması planlanıyor. Bunun yerine kısmi dava açan vatandaşlara, tahkikatın sonuna kadar alacağın kalan kısmını talep etme hakkı tanınacak.
Bu talebin, ıslah hakkı kullanılmadan ve iddianın genişletilmesi yasağına takılmadan yapılabilmesi öngörülüyor. Ayrıca artırılan kısım yönünden zamanaşımının davanın açıldığı tarihten itibaren kesilmiş sayılması düzenleniyor.
Temyiz Yolunda Yeni Düzenleme
Anayasa Mahkemesinin iptal kararı doğrultusunda istinaf kararlarına ilişkin de yeni bir adım atılıyor. İlk derece mahkemesi kararının istinaf tarafından kaldırılarak esas hakkında yeniden hüküm kurulması halinde, kararın parasal sınırın üzerinde olması şartıyla temyiz yolunun açık olması sağlanacak.
Bu düzenlemeyle vatandaşların, üst mahkeme tarafından ilk kez verilen kararın denetlenmesini talep edebilmesi güvence altına alınacak.
Yargıtay’ın Bozma Yetkisine Sınır
Yargılamaların uzamasını önlemek amacıyla Yargıtay’ın bozma yetkisine ilişkin de değişiklik yapılacak. İlk derece mahkemelerinin verdiği kararlar, yalnızca görevsizlik veya yetkisizlik gerekçesiyle Yargıtay tarafından bozulamayacak.
Bu adımla dosyaların mahkemeler arasında gidip gelmesi engellenerek davaların daha kısa sürede sonuçlanması hedefleniyor.
Adli Tıp Kurumu’na İlişkin Düzenleme
Teklifte Adli Tıp Kurumu’na yönelik düzenlemeler de yer aldı. İhtisas kurulu başkanı ve üyeliklerine atanacak kişiler için tıp veya diş hekimliği uzmanlığı ya da doktora şartının kanunla açıklığa kavuşturulması planlanıyor.
Ayrıca grup başkanlıkları ve ihtisas dairesi başkanlıkları için görev süresinin 4 yılla sınırlandırılması öngörülüyor.
